Innovatie en ‘usure’ – de metafoor bij Ricoeur en Derrida

Innovatie en ‘usure’ – de metafoor bij Ricoeur en Derrida - Page 3

Dit geeft een duidelijke omschrijving van de semantische innovatie van de metafoor: de metafoor toont dat twee domeinen die vreemd leken in onze taal, toch bij elkaar horen. De metafoor is de verzamelende uitdrukking van dit bijeenhoren. De semantische innovatie van de metafoor nodigt de lezer of hoorder vervolgens uit om de metafoor uit te leggen en om tot begrip te brengen welke nieuwe aspecten de metafoor nu van het gemetaforiseerde laat zien. In dit opzicht is de metafoor inderdaad de bron van begrippen, maar, zo zegt Ricoeur, de metafoor verhoudt zich tot zijn interpretaties als een Kantiaanse esthetische Idee tot de begrippen die hij oproept. De metafoor geeft altijd meer begrippen te denken, maar kent geen adequaat begrip.6 Dit impliceert dat de gelijkenis als levend spel van identiteit en differentie nooit gelijkgesteld kan worden aan een lijstje van overeenkomsten en verschillen tussen de twee domeinen die in de metafoor bijeengebracht worden.

Hire a custom writer who has experience.
It's time for you to submit amazing papers!


order now

Op deze manier laat Ricoeur heel mooi zien dat de semantische innovatie van de levende metafoor nooit op kan gaan in een begrip. De gelijkenis van de metafoor zwakt niet langzaam af tot een samennemen en uiteenleggen van deze gelijkenis in overeenkomsten en verschillen. De afwijking die de metafoor mogelijk maakt schrijft zich in de gelijkenis in en staat een volkomen toeeigening in het begrip niet toe. De kracht van Ricoeurs analyse lijkt mij precies te zitten in de uitbreiding van het semantische domein door de metafoor: in afgeleide zin omdat in de uitleg van de metafoor nieuwe betekenissen ontstaan, en in primaire zin omdat de semantische innovatie het semantische fenomeen van de metafoor ontsluit.

Tegelijkertijd impliceert dit onderscheid tussen metafoor en uitleg een hele klassieke visie op de plaats van de metafoor in het filosofische vertoog. Het filosofische vertoog is principieel conceptueel en er is daarom voor de levende metafoor geen plaats in dit vertoog. De metafoor dient in de filosofische tekst hoogstens als ornament of als een middel om een begrip uit te drukken waarvoor in de taal nog geen woord beschikbaar is. Tegenover Derrida stelt Ricoeur dan ook dat er geen filosofie mogelijk is zonder de principiele onafhankelijkheid van het begrip van de middelen, waarmee dit begrip gecommuniceerd wordt.7 Het principiele verschil tussen Ricoeur en Derrida is dat Ricoeur de metafoor via diens leven bespreekt – de semantische innovatie komt alleen toe aan de levende metafoor – en Derrida via diens dood.8

4 Bijv. La metaphore vive, 10.

5 Ibid. 253,

6 Ibid. 383-384.

x

Hi!
I'm Ella

Would you like to get such a paper? How about receiving a customized one?

Check it out